wong jowo

Yen sira kasinungan ngelmu kang marakake akeh wong seneng, aja sira malah rumangsa pinter, jalaran menawa Gusti mundhut bali ngelmu kang marakake sira kaloka iku, sira uga banjur kaya wong sejene, malah bisa aji godhong jati aking.(Bila anda mendapat anugrah ilmu yang membuat banyak orang senang, janganlah kamu merasa pintar, sebab apabila Tuhan mengambil lagi ilmu yang menyebabkan anda terkenal itu, anda akan menjadi orang biasa lagi, malah lebih bermanfaat daun yang kering)

Showing posts with label Cilacap. Show all posts

Thursday, September 22, 2011

NYAI RATU KIDUL

Salah sijine cerita kang ana ing daerah Cilacap, yaiku cerita Nyi Ratu Kidul utawa Nyi Loro Kidul. Ratu kuwi dipercaya karo uwong Jawa minangka ratu kang nguwasani laut kidul. Dene asal ceritane, yaiku:
Jaman biyen ana krajan aran Krajan Padjadjaran. Ratune asama Prabu Mundingsari. Dheweke duwe kesenengan golek kewan ana ing alas. Ing sawijine dina, Prabu Mundingsari lan para punggawane, lunga menyang alas saperlu golek kewan buron. Nanging neng alas, dheweke kapisah saka para punggawane.
Nalika dheweke keturon merga keselen bubar nggoleki para punggawane, mak jleg!….ning sebelahe ana prawan ayu kang banget nyenengake. Prawan wau ngaku yen dheweke putu saka ratu kang nguwasani alas kono. Lan Prabu Mundingsari dijak sowan marang krajan Ratu alas wau.
Cekake cerita, pawongan loro wau tekan krajan Ratu alas. Prabu Mundingsari tekan krajan lan ditemoni karo ratu kang rupane elek, nanging tuture alus. “ah…hah…hah, Prabu Mundingsari mugi kowe seneng ana neng krajanku!...ngertia Prabu Mundingsari, sak benere putuku kuwi duwe rasa tresna marang panjenengan!” kaya ngono tuture ratu alas wau. Prabu Mundingsari ngrasa bingung,nanging meneng wae. Lajeng Prabu Mundingsari karo prawan wau dinikahke.
Sakwise suwe ana ing alas, sawijine dina Prabu Mundingsari grenengan karo garwane, “Nimas…Kangmas ana ing kene wis suwe. Lan sesuwene iki, kang mas durung tau sowan marang krajan Padjadjaran. Nimas…keparenga kang mas sowan marang Krajan Pajajaran kanggo mangerteni kahanan para rakyatku!” krungu Prabu Mundingsari ngendika kaya ngono, garwane ngrasa sedhih,”ya…kangmas. Kangmas angsal sowan marang Krajan Pajajaran. Nanging jenengan ampun supe kaliyan kula…!.” Lajeng Prabu Mundingsari mangkat menyang Krajan Pajajaran.
Sak wise malu ngliwati alas, Prabu Mundingsari tekan ing Krajan Pajajaran. Ana ing kono, dheweke disambut rame karo para rakyate merga dheweke wis suwe angone ninggalake Krajan Padjadjaran.
Nalika Prabu Mundingsari wis suwe ana ing Krajan Pajajaran, ing sawijine dina, dheweke krungu ana swara bayi nangis. Nalika digoleki, jebul swara wau asale saka kranjang. Dheweke nggendong bayi wau metu saka kranjang. Aneh! Dadakan Prabu Mundingsari kaya-kaya meruhi garwane sing ana ing alas. Lan krungu swarane garwane wau kaya-kaya pesen marang dheweke “kangmas…ngertia, bayi kuwi anake dhewe! Kangmas…kula nyuwun tulung marang jenengan. Tulung bayi kuwi openana ana ing tengahing manungsa!” mangkono pesene garawane marang dheweke. Krungu kang kaya ngono, Prabu Mundingsari bingung, “ana ing tengahing manungsa? Apa tegese Nimas…?”takone Prabu Mundingsari marang garwane. “kangmas…ngertia, sakbenere kula asale saka bangsa jim…!”jawabe garwane karo luh kang netes.
Bayi wau diopeni karo Prabu Mundingsari lan diarani Ratna Dewi Suwido. Nanging permaesuri ngrasa ora seneng marang anane Dewi Suwido ana ing Krajan Padjadjaran. luwih-luwih sakwise Dewi Suwido ngancik dewasa. Dheweke tambah katon nyenengake. Bab iki kabeh, ndadekake prameswari duweni niyat ala karo Dewi Suwido. Prameswari lajeng nganggo dalan kang ala kanggo nyingkirake Dewi Suwido saka krajan. Prameswari nemoni tukang tenung.
Ana ing wengi kang wis disiapake, tukang tenung wau mulai nyebar penyakit menyang kamare Dewi Suwido.
Wektu esuk wis sumebar. Dewi Suwido tangi saka amben lan ngarasa siraeh ngelu,lan pipine krasa gatel. Kaya apa kagete Dewi Suwido! Nalika dheweke ngaca, rupane wis malih medeni lan ora ayu maneh kaya sak durunge.ana ing kamar Dewi Suwido nangis ngguguk, nangisi nasibe kang kaya mangkono. “Duh Gusti…menapa salah kula? alangan menapa kang nemahi kula?”
Prabu Mundingsari kang krungu kabar kang kaya ngono, ngira yen Dewi Suwido kuwi kena penyakit lepra, lan kudu diusir saka Krajan Padjadjaran. Dewi Suwido kang krungu kabar kaya ngono saya lara arine.
Ana ing dina kang wis diatur, Dewi Suwodo karo kairing dening para punggawa kabuwang ing alas. Dewi Suwido dibuwang menyang alas. Para punggawa ora ana kang ngeterke Dewi Suwido nganti tekan alas, merga padha wedi yan bakal ketularan.
Ana ing alas Dewi Suwido nglakini tapa brata nganti sasen-sasen. Nyenyuwun marang Gusti supaya bisa kaya biyene maneh. Sawijine dina, Dewi Suwido krugu ana swara, “Anaku Dewi Suwido, yen kowe pengen kaya biyene maneh, mlakua menyang arah kidul! yen wis nemoni laut Kidul, nyawijia kowe ana ing laut Kidul lan aja kumpul, maneh karo bangsa manungsa!” mangkono unine swara gaib wau.
Lajeng Dewi Suwido nuruti swara wau. Dheweke mlaku menyang arah kidul lan njegur ana ing laut Kidul.nalika dheweke mentas saka laut Kidul, kaya apa bungahe Dewi Suwido! Saiki rupane wis malih kaya biyene maneh. Lan Dewi Suwido nuruti swara wau, yaiku ora kumpul maneh karo bagsa manungsa.
Uwong jawa percaya yen Dewi Suwido nganti saiki tesih urip lan nguwasani laut Kidul. Lajeng terkenal karo aran ratu laut kidul.
Menika asale cerita Nyi Loro Kidul saka daerah Cilacap.

Thursday, September 2, 2010

Kembang Wijaya Kusuma

Miturut crita jaman semono ana raja saka Jawa Timur yaiku Kerajaan Kediri sing aran Prabu Aji Pramosa. Dheweke duwe watak atos lan ora gelem ngalah karo sapa wae, apa maneh karo raja-raja saka kerajaan liya.

Wektu iku ing wilayah kerajaan ketekanan resi sing aran Resi Kano utawa Kyai Jamur. Resi kano iku wis misuwur kasektenane. Anane Resi Kano ing kono ndadekake Prabu Aji Pramosa kuwatir mbok menawa Resi Kano nduwe niyat ala karo dheweke lan kerajaane. Dheweke wis wanti-wanti karo para punggawa-punggawane supaya luwih ati-ati. Prabu Aji Pramosa kuwatir yen kerajaane bakal nandhang bebaya.

Jalaran saka iku Prabu Aji Pramosa nglumpukake para punggawa-punggawane dijak rembugan. Rembugane bab piye carane supaya bisa nyingkirake Resi Kano saka tlatah kono. Bareng rembugane wis rampung, Prabu Aji Pramosa rada tentrem atine. Akhire Prabu Aji Pramosa gawe keputusan yen Resi Kano bakal ditundhung saka Kerajaan Kediri. Pokoke Resi Kano ora entuk lunga saka kono sadurunge dipateni karo Prabu Aji Pramosa. Nanging Resi Kano minggat luwih dhisik saka Kerajaan Kediri sadurunge ditundhung karo Prabu Aji Pramosa..

Minggate Resi Kano saka wilayah Kerajaan Kediri malah ndadekake Prabu Aji Pramosa murka. Prabu Aji Pramosa durung bisa tentrem yen durung bisa nemokake Resi Kano. Prabu Aji Pramosa akhire lunga karo punggawa-punggawane nggoleki Resi Kano. Saupama mengko kecekel Resi Kano langsung dipateni.
Resi Kano minggat menyang arah Pantai Selatan Pulau Jawa cedhake Cilacap. Ing kono Resi Kano semedi njaluk karo Gusti sing Murbeng Dumadi supaya dheweke diparingi slamet lan ora ana sing bisa nemokake dheweke ing kono. Nanging durung klakon apa sing dijaluk, Prabu Aji Pramosa lan para punggawa-punggawane wis bisa nemokake nggon delikane Resi Kano. Bareng wis di temokake nggone mau, banjur Resi Kano dipateni dening Prabu Aji Pramosa lan para punggawane.

Nalika Resi Kano wis dipateni, ana swara gludhug lan angine banter banget sing nggawe Prabu Aji Pramosa lan punggawa-punggawane merinding. Sawetara kahanan wis apik, ana naga raksasa sing kaya-kaya meh nguntal dheweke. Weruh kaya ngono Prabu Aji Pramosa malah ngunus jemparinge lan diarahke neng wetenge naga raksasa iku mau. Akhire naga mati lan kentir ombak Pantai Laut Selatan.

Bareng Prabu Aji Pramosa arep balik saka kono, dumadakan ana swara ngundang dheweke saka arah wetan. Swara iku mau jebul swarane sang putri, putri iku ngendikan karo Prabu Aji Pramosa :
“Prabu, panjenengan iku raja sing gagah prakosa tur wicaksana. Ngertenana prabu aku iki Dewi Wasowati. Anane aku neng kene amarga dikutuk karo Gusti sing Murbeng Dumadi. “Prabu Aji Pramosa, ngertenana yen panggonan iki bakale pisah karo pulau Jawa, pulau iki arep tak wenehi jeneng “nusa” sing artine pulau. Lan tak tambahi jeneng “kembangan” amarga cangkok kembang wijaya kusuma wis tak aturke panjenengan. Saengga ing wektu ngarep bakale panggonan iki dikenal kanthi jeneng “nusa kembangan”. Sing saiki dadi nusa kambangan. ”Jalaran saka jasamu aku bisa njelma maneh dadi manungsa biasa. Minangka aku bales jasamu, panjenengan tak aturi cangkok kembang wijaya kusuma iki. “Prabu Aji Pramosa, ngertenana yen panggonan iki bakale pisah karo pulau Jawa, pulau iki arep tak wenehi jeneng “nusa” sing artine pulau. Lan tak tambahi jeneng “kembangan” amarga cangkok kembang wijaya kusuma wis tak aturke panjenengan. Saengga ing wektu ngarep bakale panggonan iki dikenal kanthi jeneng “nusa kembangan”. Sing saiki dadi nusa kambangan.”

“Yen kowe duweni cangkok kembang wijaya kusuma kowe bakale bisa nurunake raja-raja sing bisa misuwur ing tanah jawa. Mula tampanana cangkok iki.”

    Krungu kaya ngono Prabu Aji Pramosa kanthi sumringah langsung nampani cangkok Kembang Wijaya Kusuma mau. Nanging Dewi Wasowati uga duwe pesen karo Prabu Aji Pramosa :
“Prabu Aji Pramosa, ngertenana yen panggonan iki bakale pisah karo pulau Jawa, pulau iki arep tak wenehi jeneng “nusa” sing artine pulau. Lan tak tambahi jeneng “kembangan” amarga cangkok kembang wijaya kusuma wis tak aturke panjenengan. Saengga ing wektu ngarep bakale panggonan iki dikenal kanthi jeneng “nusa kembangan”. Sing saiki dadi nusa kambangan.”

    Sawuse cangkok diwenehake marang Prabu Aji Pramosa, Dewi Wasowati ilang. Banjur sang prabu mbalik kanthi numpaki jukung. Cangkok mau diselehake neng sandhinge, nanging bareng cangkoke ceblok,Prabu Aji Pramosa ora ngerti. Dheweke sadhar nalika wis teken pinggir, Prabu Aji Pramosa bingung ngoleki cangkoke iku. Prabu aji pramosa mung bisa nyalahake awake dhewe neng apa kok ora ati-ati anggone njaga cangkok mau. Akhire Prabu Aji Pramosa mbalik neng kerajaan Kediri karo punggawa-punggawane. Lan apa sing dialami dina iku mau dicritakake marang wong-wong kerajaan.

    Ora let suwe keprungu kabar yen ing dhuwur karang Pulau Nusa Kambangan thukul wit sing aneh,wite iku ora ana wohe. Prabu Aji Pramosa kepengen weruh jan-jane wit apa sing thukul ing dhuwur karang iku. Akhire Prabu Aji Pramosa lunga neng Pulau Nusa Kambangan. Bareng tekan kono dheweke kaget jebul wit sing dimaksud wong-wong iku cangkok kembang wijaya kusuma sing dhisik tau ditampa saka Dewi Wasowati. Nanging wit iku mau ora bisa dijupuk dening Prabu Aji Pramosa. Akhire Prabu Aji pramosa mung bisa balik karo rasa kuciwa.

    Miturut crita sing ana, nganti saiki Kembang Wijaya Kusuma dipercaya yen sapa wonge duwe cangkok kembang wijaya kusuma bakale nduweni keturunan sing mulya uripe. Nanging cangkok mau ora entuk dijupuk karo sembarang wong, kudune wong sing karep njupuk kudu semedi luwih dhisik.

Tuesday, October 27, 2009

ASAL USUL NUSAKAMBANGAN

Jaman biyen ing dhaerah Jawa Timur (Kediri), ana maharaja sing gelare Prabu Aji Pramosa. Raja iku duwe watak sing atos, dheweke wegah tundhuk marang sapa wae lan ora seneng menawa ana wong sing luwih sekti tinimbang dheweke lan duwe pengaruh gedhe ing negarane. Prabu Aji Pramosa ngongkon punggawa menyang ing kabeh penjuru kerajaan kanggo nggoleki wong-wong sing dianggep luwih sekti, amarga dheweke ora bakal trima yen ana sing luwih sekti lan pinter. Punggawa sing diprentah Prabu Aji Pramosa mau dibagi-bagi lan nyebar menyang pelosok kerajaan supaya luwih gampang anggone nggolek. Ora suwe anggone nggolek para punggawa-pungawa kerajaan mau nemokake salah siji panggonan sing neng papan kana ana Resi sing wis kesohor amarga kepinteran lan kasektiane.

Resi iku jenenge Resi Kano sing gelare Kyai Jamur. Kasektiane Kyai Jamur akhire tekan menyang kupinge Raja Aji Pramosa, dheweke krungu saka para punggawane sing weruh dhewe. Banjur Prabu Aji Pramosa mangkel, nesu lan arep nyekel sarta mateni warga sing ora duwe salah mau.
Akhire Raja ngundang Patih Hulubalang, Senopati uga pejabat utama kerajaan arep nggolek kepriye carane nyekel Kyai Jamur. Bubar oleh saran saka petinggi kerajaan Prabu Aji Pramosa banjur mutusake supaya Kyai Jamur diusir saka kerajaan utawa dipateni wae. Warta iku wis kasebar ing kerajaan nganti tekan dhaerah panggonane Kyai Jamur. Kyai Jamur dhewe krungu saka bature yen dheweke arep diusir. Bature Kyai Jamur ngakon supaya cepet-cepet lunga saka papan panggonane. Wengine Kyai Jamur lunga saka papan panggonane sadurunge dheweke diusir karo Prabu Aji Pramosa.
Prabu Aji Pramosa lunga karo para punggawane teka ing panggonane Kyai Jamur, nanging wong sing diparani malah wis ora ana ing papan panggonane. Krungu yen Kyai Jamur wis ora ana ing papan panggonane, Prabu Aji Pramosa tambah murka lan ngobrak-abrik papan panggonane. Bubar ngrusak panggonane Kyai Jamur Raja banjur ngutus punggawa kerajaan mburu lan nyekel sang resi. Alesane Prabu ngangkon punggawa kerajaan nggoleki Kyai Jamur mung kanggo kedhok supaya resi dianggep salah amarga lunga saka kerajaan tanpa ijin marang Prabu Aji Pramosa. Awit lunga saka kerajaan Kyai Jamur ngumbara terus mlaku menyang ngulon ngliwati alas, pantai kidul nganti tekan dhaerah sing saiki jenenge Cilacap. Ing papan kana dheweke nemu guwa kanggo leren lan dadi papan kanggo tapa.
Prabu Aji Pramosa lan para punggawane anggone nggolek uga mlaku tumuju menyang ngulon lan wektu arep leren, rombongan Raja nemu guwa sing jebul ana guwa kana Resi Kano lagi tapa. Aji Pramosa lan punggawane teka banjur Resi Kano dicekel lan dipateni. Amarga kasektiane, mayite Resi kuwi ilang utawa muksa. Iki nggawe Prabu wedi lan gumun, durung ilang rasa wedine, Prabu dikagetake maneh karo swara gemuruh karo angin saka tengah segara.
Aji Pramosa ngupayakake supaya tetep teteg ngadhepi kedadean sing medeni. Suwara gemuruh lan angin ilang, nanging dumadakan teka naga saka tengah segara sing wujude gedhe banget kaya arep mangan Aji Pramosa. Ombake dadi tambah gedhe, sahingga akeh penyu minggir banjur pantai iku saiki dijenengi Teluk Penyu. Naga iku marani Aji Pramosa lan nyerang dheweke lan para punggawane, kanthi gugup lan bingung ngadhepi kahanan iku Aji Pramosa banjur ngeculake panahe lan ngenani wetenge naga sarta naga mau banjur ilang mbarengi ombak sing ilanging tengah segara. Bareng nagane ilang banjur ana wong wadon mlayu ing dhuwuring ombak. Jebul naga mau jelmaan saka wong wadon sing ayu saka sisih wetan pulau Nusakambangan. Wong wadon ayu mau ngampiri Aji Pramosa karo ngomong matur nuwun amarga panahe bisa nggawe dheweke dadi manungsa maneh. Kanggo rasa matur nuwun wong wadon mau menehi kembang wijayakusuma kanggo Aji Pamosa.
Wong wodon iku ngomong marang Aji Pramosa, “Kembang wijayakusuma iku ora bisa ditemokakeing alam biasa, sapa sing bisa nduweni kembang iki bakal nurunake raja-raja sing bakal duwe kuwasa ing tanah Jawa.”
Putri iku jenenge Dewi Wasowati. Dheweke banjur menehi weling menawa pulau iki arep dijenengi Nusa kembangan. Nusa artine pulau lan kembangan artine kembang. Bareng gantine jaman jeneng Nusa Kembangan akhire owah dadi Nusakambangan sing saiki dikenal dadi pulau kanggo kunjara para tahanan.
Prabu Aji Pramosa seneng banget atine amarga nampa hadhiah kembang iku, banjur kanthi gugup anggone numpak prau kanggo mulih menyang Cilacap, nanging kembang iku tiba ing segara banjur ilang kegawa ombak. Aji Pramosa gela banget amarga mulih ora nggawa kembang mau.
Sawise tekan kerajaane, Prabu krungu warta menawa ing pulau karang cedhak Nusakambangan ana wit aneh lan ajaib, Raja kepingin weruh wit aneh sing ora ana wohe. Wit sing diomongake dening wong-wong, ora liya wit mau yaiku cangkok Wijayakusuma sing diwenahi Dewi Wasowati marang Aji Pramosa. Weruh wit iku, Aji Pramosa kelingan omongane Dewi Wasowati yen sapa wae sing duwe kembang Wijayakusuma bakal nurunake raja-raja sing duwe kuwasa ing tlatah Jawa.