wong jowo

Yen sira kasinungan ngelmu kang marakake akeh wong seneng, aja sira malah rumangsa pinter, jalaran menawa Gusti mundhut bali ngelmu kang marakake sira kaloka iku, sira uga banjur kaya wong sejene, malah bisa aji godhong jati aking.(Bila anda mendapat anugrah ilmu yang membuat banyak orang senang, janganlah kamu merasa pintar, sebab apabila Tuhan mengambil lagi ilmu yang menyebabkan anda terkenal itu, anda akan menjadi orang biasa lagi, malah lebih bermanfaat daun yang kering)

Showing posts with label Kamanungsan. Show all posts

Thursday, October 8, 2009

Gèk apa kersané Gusti?!

ANA pengalaman cilik sing ngosik atiku wingi pas konsultasi ing dalemé tukang sablon kaos BornJavanese Edisi Pucung. Soré iku ing kana wus ana priyayi setengah baya sing uga gawé kaos kanggo komunitasé. Kenalan singkat sing tanpa nyebut asma ndadèkaké aku ngerti menawa priyayi iku asli saka Padang.

"Bapak asli mana?" pitakonanku mung kanggo basa-basi.
"Dari Padang..." wangsulane karo ndhahar lumpia suguhané sing kagungan dalem.
"Padang? Kerabat ada yang terkena musibah?" aku dadi kepingin ngerti.
"Iya, kena, Mas..."
"Ada yang meninggal?"
"Banyak..." ngendikane sajak kepriyé. Rasaku dadi mak dheg! Swasana wening sawetara, mung keprungu swara srang-srèng minyak gorèng dicemplungi gorèngan.
"Ikut prihatin ya, Pak..."
"Terima kasih, Mas. Kemarin Allah menewaskan Noordin Mohammad Top. Sekarang ganti orang-orang Padang. Apa maksudnya?!" ngendikané ngatonaké ati sing sajatiné njola. Pitakonan iku ora gampang dijawab. Aku dhéwé banjur mung meneng, rumangsa ora prayoga nerusaké diskusi bab iku ing kalodhangan kaya mangkono. Rembugan dak engokaké marang desain kaos sing dipesen Bapak iku.

Turut dalan mulih ngomah, pikirku mung umyeg déning pitakonan Bapak seka Padang iku mau: Kenangapa kok bencana lindhu ing Padang Pariaman ndadak digandhèng-gandhèngaké karo tiwasé Noordin M. Top? Bapak mau sajak ora trima, kok sedulur-seduluré sing ‘tanpa dosa’ sing ‘kudu’ nemahi pralaya merga lindhu gedhé iku?! Kok dudu wong liya sing cetha-cetha penjahat sakaliber Noordin M. Top umpamane?! Gèk apa kersané Gusti?!

Pitakonan iku tumuju marang Gusti Mahakuwasa, apa wenangku? Pitakonan kaya mangkono iku pitakonan ‘terminal’, pitakonan ‘perbatasan’, pitakonan ‘krisis’. Ana kekeran sing siningit sajroning kasunyatan-kasunyatan ing donya iki, sing aku manungsa bisané mung gagap-gagap, neges supaya cipta-rasa-karsa iki ora tansah nggrangsang lan nubras-nubras. Tuna luputé balik dadi pribadi sing mégos kapitayané marang Sing Gawé Urip! “Ah, Gusti Allah ora nge-friend!” “Apa gunané pangibadahku, yèn temahan mung diparingi musibah lan sedulur-sedulurku ilang tan kena kinukub?!” Iki kesimpulan lan pitakonané wong sing lagi krisis kapitayan; pitakonané wong sing lagi nglakoni urip adu arep karo kekeran agung sing ora gampang dimangertèni.

Pepati, musibah, kasangsaran lan lelara wus wiwit jaman Nabi Adam dadi prekara sing tansah ngosik pikiran lan atiné manungsa. Awit patang prekara iku ngèdhepaké manungsa marang kasunyatan menawa dhèwèké iku titah sing winates, ringkih, lan dudu mahakuasa. Sanadyanta sugih mblegedu, utawa dadi ratu pisan, kapinterané sundhul langit, nanging rikala ngadhepi pepati, musibah, kasangsaran lan lelara dadi ora adoh sungsaté karo wong mlarat, pidak pedarakan, utawa wong bodho sing ora tau mangan sekolahan!

Kasunyatan iku sejatine mènèhi pratandha yèn prakara-prakara iku bisa nyawijèkaké umat manungsa, ora mawas marang drajad, pangkat lan kalungguhané, ora ndulu marang status lan atribut-atribut sosialé, lan uga ora mertimbangaké becik-alané! Ing kéné dadi ana tembung ‘pepadha’.

Nanging sing luwih trawaca tumrap aku ngenani musibah lindhu ing Padang sakiwa-tengené lan musibah-musibah sarupa ing papan liya, yaiku kasunyatan menawa urip iki dadi luwih krasa pengaji banget. Wektu samenit, kepara malah mung sakedhèping nétra, nyata-nyata wujud kanugrahan sing patut disyukuri, dipertanggungjawabaké, lan diperjuangaké. Sabanjuré, sumangga kersa Dalem Gusti, awit kabèh samubarang Gusti Allah sing kagungan. [skd]

Saturday, January 10, 2009

Tamba lelara sing wus kadhung mbalung sumsum

Wong sajagad melu padha mbengok.
Mula sing tuwuh ing ngendi-endi ora mung solidaritas kemanusiaan,
nanging uga solidaritas kamurkan!

Karepku jan-jane arep nulis komentar bab konflik Israel-Palestina ing jalur Gaza. Nanging paling-paling isine mung emosi lan nyupatani pihak-pihak sing cawuh ing kana. Utawa kajeglong ing anut grubyuk rubuh-rubuh gedhang ambyuk ing jagading pepeteng donyaning kebencian lan nepsu wales-winales. Konflik Israel-Palestina sing sejatine wus thingis wiwit maewu-ewu tahun kepungkur kanggoku dadi tuladha bab olah sikap cipta-rasa-karsaning manungsa sing gagal mbangun kapribaden bangsa sing dewasa.

Sejatine gampang ngrampungake perang: ora usah males! Yen ana wong nabok, terus diwales tabokan, trus balik males maneh, kapan rampunge anggone tabok-tabokan? Yen salah siji wani nglekasi ora males, rampung.

Wong Jawa duwe sesanti, "sapa ngalah luhur wekasane". Yen bapak utawa ibu ing kulawarga menangi anak-anake padha rebutan, dolanan umpamane, biasane sok njur ngendika, "Sing tuwa mbok ngalah!". Ngalah dadi pratandha sikap dewasa. Ngalah ora ateges kalah, ananging milih posisi sikap sing ora agresif. Wong dewasa kudune bisa momong.

Saking lara tatune peperangan ing jalur Gaza kana, sajake bodho yen nyipati korban - sing racake bocah-bocah lan warga sipil - banjur meneng wae. Cacing wae kepidak krogel-krogel. Lha iki manungsa jare! Ora maidu menawa pepadoning lathi warganing korban padha kumejot saka gedhening nepsu ora narima marang kahanane. Larane wis kadhung nandhes tekan balung sumsum lan wus nglambrang ing awang-awang dadi hawa sing saben wektu kairup kanggo ambegan. Hawa iku kepara malah katiup ing angin tekan ngendi-endi ing saindhenging jagad! Sing ngunjal hawa lara iku melu-melu dadi duka lan murka. Wong sajagad melu padha mbengok. Mula sing tuwuh ing ngendi-endi ora mung solidaritas kemanusiaan, nanging uga solidaritas kamurkan!

Saka panglimbangku sing mbok menawa naif, lelara kaya mangkono iku ora bakal mari mung ditambani nganggo bodrex. Lelara jenis sing siji iki mung bisa ditambani srana sembahyang, pasa lan matiraga! Solidaritas sing ora kinanthen racikaning tamba iku sisip sembire mung bakal gawe mendhunging jagad saya angendanu. [skd]

Wednesday, June 11, 2008

Ukuran

Satuan ukuran dawa iku meter, yen jembar iku meter persegi, dene isi iku meter kubik. Awake dhewe uga wus ngerti yen satuan ukuran bobot iku gram, lan sapiturute. Kabeh sing awujud barang wadhag wus nduweni alat kanggo mangerteni ajine miturut wujud lan dimensi-ne. Mbok menawa ora pati angel mangerteni ajining barang miturut ukuran jumlah (kuantitatif). Dhasare ya wis ana mupakat internasional mungguhing bab-bab sing kaya mangkono, kari ngecakake.

Nanging dadi rada angel rikala awake dhewe kudu mbiji ajining samubarang sing dudu wadhag, ateges ora bisa diwaca ngono wae miturut ukuran kuantitatif. Umpamane ngukur ayune kenya utawa baguse pria. Mbokmenawa isih gampang yen sing dikarepake ayu utawa bagus iku tumuju marang rupa utawa paesan sing kasandhang. Lha yen ayu utawa bagus iku luwih katujokake ing solah bawane apa maneh marang atine, kepriye anggone ngukur? Urusane dadi saya njlimet rikala sing diadhepi iku prakara-prakara kapribaden, moral-etika (becik-ala, bener-kleru), lan agama utawa religiositas.

Iku kabeh luwih krasa bab kulatitas.

Mula ana proses sing diarani kuantifikasi lan kualifikasi supaya kabeh bisa kaukur supaya awake dhewe duwe dhasar sing gumathok anggone gawe peputusan lan tumindak ngenani bab-bab sing kaya mangkono.

Sejatine kuantitas lan kualitas iku ora bisa kapisahake sacara riil (distingsi real) awit sakarone iku mung carane pikiran anggone nyawang lan milah-milah (distingsi logis) supaya bisa dimangerteni kanthi luwih gampang. Awake dhewe (lan samubarang titah) iki sajatine titah sing “nduweni” kualitas-kuantitatif sisan kuantitas-kualitatif. Nanging awake dhewe iki sajake wis kebanjur kulina nganggo cara A (kuantitatif) utawa cara B (kualitatif), kamangka kudune nganggo cara AB (kuantitatif-kualitatif). Tembunge liya, awake dhewe kudu migunaake wawasan sing wholistic, komprehensif, wutuh.

Mula ana unen-unen wong Jawa, “Ngono ya ngono ning mbok ya aja ngono!”

Iku ora gampang, nanging bisa dilatih!

Para sutresna…
Wis meh rong minggu iki berita lan ulasan ing televisi lan koran mbahas kasus ontran-ontran ing Monas dina Minggu, 1 Juni 2008 kapungkur. Ana pirang-pirang pihak sing “berperkara”, antarane sing paling seru yakuwi FPI lan AKKBB. Underaning prekara mrembet mrana-mrana. SKB Tiga Menteri ngenani kasus kelompok Ahmadiyah dadi muarane. Dene tindak kekerasan lan panganiaya sing diparagaake dening oknum FPI kaya-kaya mung dadi tumpakan supaya prakara iku luwih cetha genahe. FPI duwe “pembenaran” dhewe mungguhing tindak kekerasan kasebut. Semono uga AKKBB (lan mligine Ahmadiyah) uga duwe dhasar kanggo tetep nerusake carane ngayati agamane.

Tumrap aku – aku pawongan ing sajabane kelompok-kelompok iku – sing dadi kaprihatinan utamaku yaiku: kepriye bisane awake dhewe iki nggayuh kautaman sing bisa tinampa dening kabeh wae, ora mawas kelompok suku, agama, ras lan aliran. Apamaneh dening sedulur sing isih “sak rombongan”!

Sepisan maneh, sajake iki ora gampang. Nanging aku yakin bisa kelakone. Dhasare mung siji: awake dhewe iki manungsa, titah multidimensional sing jarene paling pinunjul dhewe. Mula martabat kamanungsan wis samesthine dadi ukuran sing kudu digayuh matenge. Aku kangelan anggone “dhong”, “mudheng”, utawa “ngeh” yen ana pranatan sing nyingkur marang kautamaning manungsa, luwih-luwih yen iku pranatan agama. Pikiranku, atiku, munggahe imanku marang Gusti Mahaasih ora bakal nyandhak yen ana sing kaya mangkono iku. [skd]